Spring naar inhoud

Ervaringen van IC diëtist Suzanne ten Dam, Amsterdam UMC, locatie VUmc

Vragen gesteld door: Chantal Pleune en Roos Klaver, TOAD bestuursleden

Wil je jezelf even kort voorstellen?
Hallo, ik ben Suzanne ten Dam en werk alweer ruim 12 jaar met veel plezier als diëtist in het VUmc. Ik werk onder andere als diëtist op de Intensive Care afdeling. Het VUmc heeft een zogenaamd ‘IC niveau 3’ en is daarmee gericht op de meest gecompliceerde en ernstig zieke patiënten. Bijna alle patiënten die we zien zijn dan ook gesedeerd en beademd en worden gevoed middels sondevoeding.

Hoe gaat het met je in deze periode?
Ik vind de hele Corona epidemie een bizarre situatie om mee te maken, zowel privé als op het werk. Inmiddels begint het op afstand leven en werken, de vele telefonische afspraken, consulten en video vergaderingen wel te wennen. Maar ik mis het echte contact wel enorm.

Hoe is het om nu op de IC te werken?
Het aantal bezette bedden op de IC is ongeveer verdubbeld. Daarmee nam vooral in het begin het aantal consultaanvragen behoorlijk toe en moesten er ineens veel logistieke zaken geregeld worden. Vooral (IC specifieke) sondevoeding (en dus ook voedingspompen) waren hard nodig. Uiteraard niet alleen bij ons, vanwege landelijk tekorten en leveringsproblemen hebben we alternatieven en andere merken sondevoeding in huis gehaald. We hebben nog nooit zo vaak met de afdeling inkoop aan de telefoon gezeten 😊 Verder zijn er afdelingen omgebouwd tot een IC waar bijvoorbeeld normaliter alleen 24-uurs zorg geleverd wordt zoals de PACU (Post Anesthesia Care Unit), hier zijn ze veel minder bekend met het geven van (langdurig) sondevoeding. Om de verpleegkundigen en artsen zoveel mogelijk te ondersteunen en om goede voedingszorg te kunnen blijven leveren hebben we een nieuw voedingsprotocol gemaakt, speciaal afgestemd op COVID-19 IC patiënt. Verder hebben we collega’s waarvan de verpleegafdelingen zijn afgeschaald een spoedcursus IC gegeven. Op deze manier konden we de verhoogde consultaanvraag beter aan en ook onze consult frequentie verhogen om zoveel mogelijk het verplegend personeel te ondersteunen.

Hoe verschilt je werkdag ten opzichte van een “normale” werkdag nu er op de IC veel COVID-19 patiënten liggen?
Het grootste verschil is dat we niet meer lijfelijk op IC afdelingen komen waar de COVID-19 patiënten liggen. Door de strengere hygiëne en isolatiemaatregelingen proberen we alle zorg op afstand te leveren, dus via de telefoon, EPD en mail waarbij we zo goed mogelijk contact proberen te houden met de verpleegkundigen en artsen. De COVID-19 IC patiënten zelf spreken we niet want die zijn (veelal langer en zwaarder dan gemiddeld) gesedeerd en beademd o.a. vanwege een dubbele longontsteking. Verder zijn er een aantal specifieke problemen waar we nu meer te maken krijgen zoals maagretentie, buikligging en nierinsufficiëntie. Tevens worden COVID-19 patiënten gesedeerd met een hoge dosis Propofol, dit medicijn is opgelost in sojaolie en levert zodanig veel calorieën dat we dat moeten compenseren met de voeding om overvoeding te voorkomen.

Kan/ wil je een voorbeeld met ons delen van een COVID-19 patiënt die je hebt behandeld en die met ontslag is gegaan?
Eigenlijk kan ik dat niet, want vanuit de IC gaan de patiënten eerst naar een COVID verpleegafdeling en daar worden ze dan door een collega verder begeleidt tot ontslag. Op de afdeling zijn ze behoorlijk verzwakt en moeten ze eerst flink herstellen. Met name na een langdurige IC opname, beademing en/of sepsis bestaat er een hoog risico op het krijgen van IC-verworven spierzwakte en PICS (Post-Intensive Care Syndroom). Door spierzwakte en verlies van spiermassa zijn patiënten behoorlijk verzwakt en hebben ze bijvoorbeeld moeite met bewegen, ademen, slikken en praten. Het hersteltraject is lang, ook als ze eenmaal thuis zijn kan het nog vele maanden duren voordat ze weer volledig hersteld zijn.

Hoe heeft de dieetbehandeling bijgedragen aan het herstel?
Op de IC proberen we zo goed mogelijk op maat te voeden. Dat wil zeggen dat we rekening houden met de preventie van zowel onder- als overvoeding, want beide zijn geassocieerd met een slechtere uitkomst. Vooral in de acute fase van de ziekte (i.p. de eerste 4 tot 7 dagen van de IC opname) is er een verhoogd risico op energie overvoeding t.g.v. een verhoogde endogene energieproductie. Bij de COVID-19 IC patiënten lijkt de acute fase vaak nog langer te duren omdat ze zeer ernstig ziek zijn of weer een terugslag krijgen. Ter preventie van overvoeding wordt de hoeveelheid voeding op de IC altijd langzaam opgebouwd. Tevens hebben we IC specifieke sondevoeding die laag is in energie en extra hoog in eiwit. Tijdens een IC opname is gewichtsverlies (en vooral spiermassa verlies) helaas onontkoombaar. Met de juiste voeding en voldoende eiwit pogen we de katabolie die optreedt als gevolg van ziekte en immobiliteit te minimaliseren.

Wat zou je willen zeggen tegen alle Amsterdamse diëtisten?
De COVID-19 patiënten, vooral die op de IC hebben gelegen, zullen langdurig moeten revalideren en voeding zal hierin een belangrijke rol innemen. Patiënten herstellende van COVID-19 zullen veelal ondervoed zijn en klachten hebben die een optimale voedingsintake in de weg staan, denk aan vermoeidheid, spierzwakte en slikklachten. Als je met deze patiëntengroep werkt kan je je hier alvast op voorbereiden. Op de site van het NTVD is vanwege COVID-19 informatie ter beschikking gesteld vanuit het REACH netwerk (REhabilitation After Critical illness and Hospital discharge), je kan je hier alvast in verdiepen.